Πρωτοσέλιδο

Τα παλιά Λιγνιτωρυχεία των Σερρών

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint
Καταγραφέας:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΑΣΚΟΥΔΗΣ
Αμέσως μετά την απελευθέρωση των Σερρών από την οθωμανική κατάκτηση του 1912-13, κάπου εκεί στα 1916, εκδηλώθηκε ιδιωτικό ενδιαφέρον έρευνας, εξόρυξης και εκμετάλλευσης του σερραϊκού λιγνίτη, οπως μας πληροφορούν, η Στατιστική Υπηρεσία και το τότε Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ,
Ένα τοπικό όμως δημοσίευμα της εφημερίδος «Ερμής» της Μακεδονίας κάνει λόγο για εκμετάλλευση λιγνίτη στις περιοχές «Κατακονός» και «Μονόσπιτων» κατά το έτος 18794 .

Πέντε-έξι κύριες οικογενειακές επιχειρήσεις δραστηριοποιήθηκαν γύρω από την πόλη των Σερρών και δύο στο Παγγαίο: 
 
α) Τα Λιγνιτωρυχεία «Κ.ΧΑΤΖΗΔΗΜΟΥ & ΣίαΑ.Ε.», στην τοποθεσία Βιρός, 
 
β) Τα Λιγνιτωρυχεία «Κ. ΠΕΡΔΙΚΑΡΗ Α.Ε.», στην κοιλάδα Αγίου Γεωργίου, 
 
γ) Τα Λιγνιτωρυχεία «Λ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Α.Ε.», στην τοποθεσία Αγίας Βαρβάρας, μεταξύ Λευκώνα και Σερρών προς τον οικισμό Μετοχίου, 
 
δ) Τα λιγνιτωρυχεία Γ. ΔΟΡΚΟΦΥΚΗ-ΗΛ. ΛΑΥΡΕΝΤΙΑΔΗ, στις τοποθεσίες «Κιόσια» στην κοίτη του χειμάρρου Αγ. Αναργύρων και Λευκώνα, 
 
ε) Τα ονομαζόμενα Δημόσια ή Εθνικά Λιγνιτωρυχεία Παγγαίου, με εκμετάλλευση «Π. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α.Ε.» στην Κοινότητα Ηλιοκώμης, 
 
στ) Τα Δημόσια Λιγνιτωρυχεία Παγγαίου, με εκμετάλλευση «ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΔΗΜ ΜΙΧΑΗΛ Α.Ε.» στην Κοινότητα Κορμίστας. 
Τα ίδια ως άνω επιχειρηματικά σχήματα, διατήρησαν για δεκαετίες την βασική επωνυμία τους, κυρίως των α, β, γ και ε, επειδή ήταν κατά βάση οικογενειακής μορφής και εισέρχονταν στη διοίκηση νέα πρόσωπα του οικείου περιβάλλοντος. Το νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος παραχωρούσε τη χρήση και εκμετάλλευση - όχι την κυριότητα γης - του εθνικού μεταλλευτικού ορυκτού πλούτου - πλην εξαιρέσεων βέβαια - σε ιδιώτες, σύμφωνα με τη νομοθεσία εμπράγματου δικαιώματος ή σύμφωνα με τη διαδικασία των ανταλλάξιμων, καθώς και με τη διαδικασία δημοπρασίας
 

Παραγωγική δυναμικότητα
Η ετήσια συνολική παραγωγή λιγνίτη στο νομό εκτιμάται με συνδυαστική επεξεργασία των ευρεθέντων στοιχείων των τεσσάρων βασικά μονάδων (στοιχεία για την παραγωγική δραστηριότητα της επιχείρησης Γ. Δημ. Μιχαήλ δεν βρέθηκαν), ότι ανέρχονταν γύρω στους 30.000 τόνους. (100 τόνους ημερησίως Χ 300 ημ.=30.000 τόνους) Μια δημοσιογραφική όμως αναφορά του έτους 1928 μας πληροφορεί ότι τα λιγνιτωρυχεία με το χαρακτηριστικό τούρκικο όνομα «Ταχταμπίτ» των Αφών Παπαντωνίου, είχαν, υπό προϋποθέσεις βέβαια, τη δυνατότητα να παράγουν έως και 100 και 200 ακόμη τόνους λιγνίτη ημερησίως, με θερμαντική ισχύ 6.288 θερμίδες –Calorie (6.288 θερμ./χιλιόγραμμο). Αναφέρεται μάλιστα ότι τα λιγνιτωρυχεία «Παπαντωνίου» μετείχαν και στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το έτος 1927.

Ο Γερμανός στρατιωτικός
γεωλόγος μελετητής

Πιο συντηρητικά όμως στοιχεία για την προπολεμική παραγωγικότητα των λιγνιτωρυχείων μας αναφέρει ο Γερμανός στρατιωτικός γεωλόγος μελετητής Erlangen B.v. Freyberg. Γράφει ότι, στο νομό Σερρών ανέρχονταν σε 50 -260 τόννους ετησίως και από το 1920 -1942 σε 350.000-400.000 συνολικά τόννους λιγνίτη. Άλλα στοιχεία, μόνο από τα λιγνιτωρυχεία Ταχταμπίτ κληρονόμων Δ. Παπαντωνίου, μιλούν για παραγωγή στο ίδιο περίπου διάστημα 1923-1944, 344.000 τόννων. Είναι αλήθεια ότι η εκμετάλλευση προπολεμικώς ήταν αποσπασματική και δεν ήταν μηχανοποιημένη, και για το λόγο αυτό χαμηλής παραγωγικότητας. Θα περίμενε κανείς ότι η εκμετάλλευση του λιγνίτη θα σταματούσε ή θα περιοριζόταν στα χρόνια της γερμανικής και βουλγαρικής κατοχής 1941-44, όπως συνέβαινε με πολλές άλλες δραστηριότητες. Αντιθέτως, τα λιγνιτωρυχεία των Σερρών λειτούργησαν σχεδόν κανονικά, προστατεύονταν από τους Γερμανούς και φρουρούνταν για να λειτουργούν υπέρ αυτών, επειδή ήταν απαραίτητος ο λιγνίτης στην κίνηση των τρένων, στη θέρμανση δημόσιων κτιρίων, στις βιομηχανίες. Στην ενδιάμεση περίοδο ’42-’44 που το μεγαλύτερο τμήμα του νομού ανατολικά του Στρυμόνα βρέθηκε στην κατοχή των Βουλγάρων, για λίγο διάστημα περιήλθαν στους Βουλγάρους
 

Τα παραστατικά στοιχεία που βρέθηκαν στους φακέλους των Γ.Α.Κ.- Αρχεία Σερρών   , σε συνδυασμό και με τις μαρτυρίες προσώπων, τεκμηριώνουν ότι η παραγωγική δυναμικότητα ενός λιγνιτωρυχείου μετά το 1949 (χρονολογία σημειολογική μετά τη λήξη του εμφυλίου, τότε που ανασυγκροτούνταν το Κράτος και άρχισαν να τηρούνται επίσημα στοιχεία), ανέρχονταν με διακυμάνσεις από έτος σε έτος έως το 1967, σε 15 έως 30 τόνους ημερησίως. Με οργανωμένη εκμετάλλευση πολλών ταυτόχρονα στοών σε ένα λιγνιτωρυχείο, μπορούσε να φθάσει και τους 40 τόνους.
Συνεπώς η συνολική ημερήσια παραγωγή λιγνίτη όλων των μονάδων στο νομό, ανέρχονταν από 60 έως 100 τόνους ημερησίως, με τις ανάλογες βέβαια διακυμάνσεις που επηρεάζονταν είτε από τα κοιτάσματα είτε από τις προοπτικές διάθεσης της παραγωγής είτε από οικονομικούς παράγοντες. Τα λιγνιτωρυχεία μετά το 1950, όταν η ανάπτυξη της χώρας έπαιρνε την ανιούσα, γνώρισαν τη μεγαλύτερη άνθιση και εργάζονταν κανονικά όλο το έτος και όλο το 24ωρο σε τρεις βάρδιες.


ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΧΟΣ - ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΙΟΒΑΝΗΣ, "ΤΑ ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΤΟΥ ΝOMOY ΣΕΡΡΩΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟ 1950", ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, "ΟΙ ΣΕΡΡΕΣ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ", Α' ΤΟΜΟΣ , ΣΕΡΡΕΣ 2013, σελ.292

Newsletter

Σαν σήμερα...

1907 | 

Στην Αλιστράτη φονεύθηκε ο Έλληνας Γεώργιος Θεοδωράκης.

1907 | 

Από έκθεση του Έλληνα Προξένου Σακτούρη: «Κατά την πρό ολίγων ημερών είς Θεσσαλονίκην κάθοδόν μου επεσκέφθην τον Χιλμή Πασάν, ως πράττω πάντοτε, οσάκις δια λόγους υπηρεσίας μεταβαίνω είς Θεσσαλονίκην. Η Α. Εξοχότης υπήρξεν, ως πάντοτε, φιλόφρων. Η συνομιλία διήρκεσεν επί μακρόν και περιεστράφη είς διάφορα ζητήματα. «Είναι λυπηρόν, μοι είπεν εν περιλήψει ο Χιλμής πασάς, ότι αι παρεκτροπαί της Ελληνικής δράσεως και η άστοχος πολιτική των Ελλήνων απεξένωσαν αυτούς των συμπαθειών της Ευρώπης και οι πανούργοι Βούλγαροι κατόρθωσαν διά της τελευταίας χαλαρώσεως της εργασίας των να παραστήσωσιν εαυτούς μέν ως θύματα, τους δε Έλληνας ως τους μόνους δημιουργούς και παραιτίους της εκρύθμου καταστάσεως. Είναι λυπηρόν αλλά και ατυχές ότι η Ελληνική Κυβέρνησις χρησιμοποιεί τους αξιωματικούς ως αρχηγούς συμμοριών και εκτίθεται κατά τοιούτον τρόπον…».

1936 | 

Στον κινηματογράφο «Κρόνιον» προβλήθηκε η ταινία «Άσμα Ασμάτων» με την Μάρλεν Ντίτριχ.

1945 | 

Τα μέλη του Εμπορικού Συλλόγου Σερρών αποφάσισαν την ανασύσταση του συλλόγου τους. Καταρτίσθηκε προσωρινή διοικούσα επιτροπή υπό των: Γ. Ζιώγα, Ευάγ. Καμούρη, Κύρου Κύρου, Ηρ. Πρόβου, Ι. Μπεσίρη, Ν. Στεφανίδου, Κ. Θεοχαρίδου και Μ. Εμμανουηλίδου στους οποίους ανατέθηκε η σύγκληση γενικής συνέλευσης προς εκλογή διοικητικού συμβουλίου.

1949 | 

Κυκλοφόρισε το τρίτο και τελευταίο χειρόγραφο μαθητικό περιοδικό «Αστήρ». Ήταν έγχρωμα εικονογραφημένο από τον μαθητή Γιώργο Αντωνίου, που έφερε την ένδειξη «Δεκαπενθήμερη φιλολογική επιθεώρηση», με διευθυντή και υπεύθυνο τον Λούη Οικονόμου.

1951 | 

Έγινε η ανασύσταση της χορωδίας του «Ορφέα» και προσελήφθη ως μαέστρος ο Χρήστος Σταματίου.
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)

Τα πιο διαβασμένα

Τις τελευταίες 7 ημέρες