Πρωτοσέλιδο

Τα παλιά Λιγνιτωρυχεία των Σερρών

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint
Καταγραφέας:
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΑΣΚΟΥΔΗΣ
Αμέσως μετά την απελευθέρωση των Σερρών από την οθωμανική κατάκτηση του 1912-13, κάπου εκεί στα 1916, εκδηλώθηκε ιδιωτικό ενδιαφέρον έρευνας, εξόρυξης και εκμετάλλευσης του σερραϊκού λιγνίτη, οπως μας πληροφορούν, η Στατιστική Υπηρεσία και το τότε Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ,
Ένα τοπικό όμως δημοσίευμα της εφημερίδος «Ερμής» της Μακεδονίας κάνει λόγο για εκμετάλλευση λιγνίτη στις περιοχές «Κατακονός» και «Μονόσπιτων» κατά το έτος 18794 .

Πέντε-έξι κύριες οικογενειακές επιχειρήσεις δραστηριοποιήθηκαν γύρω από την πόλη των Σερρών και δύο στο Παγγαίο: 
 
α) Τα Λιγνιτωρυχεία «Κ.ΧΑΤΖΗΔΗΜΟΥ & ΣίαΑ.Ε.», στην τοποθεσία Βιρός, 
 
β) Τα Λιγνιτωρυχεία «Κ. ΠΕΡΔΙΚΑΡΗ Α.Ε.», στην κοιλάδα Αγίου Γεωργίου, 
 
γ) Τα Λιγνιτωρυχεία «Λ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ Α.Ε.», στην τοποθεσία Αγίας Βαρβάρας, μεταξύ Λευκώνα και Σερρών προς τον οικισμό Μετοχίου, 
 
δ) Τα λιγνιτωρυχεία Γ. ΔΟΡΚΟΦΥΚΗ-ΗΛ. ΛΑΥΡΕΝΤΙΑΔΗ, στις τοποθεσίες «Κιόσια» στην κοίτη του χειμάρρου Αγ. Αναργύρων και Λευκώνα, 
 
ε) Τα ονομαζόμενα Δημόσια ή Εθνικά Λιγνιτωρυχεία Παγγαίου, με εκμετάλλευση «Π. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Α.Ε.» στην Κοινότητα Ηλιοκώμης, 
 
στ) Τα Δημόσια Λιγνιτωρυχεία Παγγαίου, με εκμετάλλευση «ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΔΗΜ ΜΙΧΑΗΛ Α.Ε.» στην Κοινότητα Κορμίστας. 
Τα ίδια ως άνω επιχειρηματικά σχήματα, διατήρησαν για δεκαετίες την βασική επωνυμία τους, κυρίως των α, β, γ και ε, επειδή ήταν κατά βάση οικογενειακής μορφής και εισέρχονταν στη διοίκηση νέα πρόσωπα του οικείου περιβάλλοντος. Το νεοσύστατο Ελληνικό Κράτος παραχωρούσε τη χρήση και εκμετάλλευση - όχι την κυριότητα γης - του εθνικού μεταλλευτικού ορυκτού πλούτου - πλην εξαιρέσεων βέβαια - σε ιδιώτες, σύμφωνα με τη νομοθεσία εμπράγματου δικαιώματος ή σύμφωνα με τη διαδικασία των ανταλλάξιμων, καθώς και με τη διαδικασία δημοπρασίας
 

Παραγωγική δυναμικότητα
Η ετήσια συνολική παραγωγή λιγνίτη στο νομό εκτιμάται με συνδυαστική επεξεργασία των ευρεθέντων στοιχείων των τεσσάρων βασικά μονάδων (στοιχεία για την παραγωγική δραστηριότητα της επιχείρησης Γ. Δημ. Μιχαήλ δεν βρέθηκαν), ότι ανέρχονταν γύρω στους 30.000 τόνους. (100 τόνους ημερησίως Χ 300 ημ.=30.000 τόνους) Μια δημοσιογραφική όμως αναφορά του έτους 1928 μας πληροφορεί ότι τα λιγνιτωρυχεία με το χαρακτηριστικό τούρκικο όνομα «Ταχταμπίτ» των Αφών Παπαντωνίου, είχαν, υπό προϋποθέσεις βέβαια, τη δυνατότητα να παράγουν έως και 100 και 200 ακόμη τόνους λιγνίτη ημερησίως, με θερμαντική ισχύ 6.288 θερμίδες –Calorie (6.288 θερμ./χιλιόγραμμο). Αναφέρεται μάλιστα ότι τα λιγνιτωρυχεία «Παπαντωνίου» μετείχαν και στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το έτος 1927.

Ο Γερμανός στρατιωτικός
γεωλόγος μελετητής

Πιο συντηρητικά όμως στοιχεία για την προπολεμική παραγωγικότητα των λιγνιτωρυχείων μας αναφέρει ο Γερμανός στρατιωτικός γεωλόγος μελετητής Erlangen B.v. Freyberg. Γράφει ότι, στο νομό Σερρών ανέρχονταν σε 50 -260 τόννους ετησίως και από το 1920 -1942 σε 350.000-400.000 συνολικά τόννους λιγνίτη. Άλλα στοιχεία, μόνο από τα λιγνιτωρυχεία Ταχταμπίτ κληρονόμων Δ. Παπαντωνίου, μιλούν για παραγωγή στο ίδιο περίπου διάστημα 1923-1944, 344.000 τόννων. Είναι αλήθεια ότι η εκμετάλλευση προπολεμικώς ήταν αποσπασματική και δεν ήταν μηχανοποιημένη, και για το λόγο αυτό χαμηλής παραγωγικότητας. Θα περίμενε κανείς ότι η εκμετάλλευση του λιγνίτη θα σταματούσε ή θα περιοριζόταν στα χρόνια της γερμανικής και βουλγαρικής κατοχής 1941-44, όπως συνέβαινε με πολλές άλλες δραστηριότητες. Αντιθέτως, τα λιγνιτωρυχεία των Σερρών λειτούργησαν σχεδόν κανονικά, προστατεύονταν από τους Γερμανούς και φρουρούνταν για να λειτουργούν υπέρ αυτών, επειδή ήταν απαραίτητος ο λιγνίτης στην κίνηση των τρένων, στη θέρμανση δημόσιων κτιρίων, στις βιομηχανίες. Στην ενδιάμεση περίοδο ’42-’44 που το μεγαλύτερο τμήμα του νομού ανατολικά του Στρυμόνα βρέθηκε στην κατοχή των Βουλγάρων, για λίγο διάστημα περιήλθαν στους Βουλγάρους
 

Τα παραστατικά στοιχεία που βρέθηκαν στους φακέλους των Γ.Α.Κ.- Αρχεία Σερρών   , σε συνδυασμό και με τις μαρτυρίες προσώπων, τεκμηριώνουν ότι η παραγωγική δυναμικότητα ενός λιγνιτωρυχείου μετά το 1949 (χρονολογία σημειολογική μετά τη λήξη του εμφυλίου, τότε που ανασυγκροτούνταν το Κράτος και άρχισαν να τηρούνται επίσημα στοιχεία), ανέρχονταν με διακυμάνσεις από έτος σε έτος έως το 1967, σε 15 έως 30 τόνους ημερησίως. Με οργανωμένη εκμετάλλευση πολλών ταυτόχρονα στοών σε ένα λιγνιτωρυχείο, μπορούσε να φθάσει και τους 40 τόνους.
Συνεπώς η συνολική ημερήσια παραγωγή λιγνίτη όλων των μονάδων στο νομό, ανέρχονταν από 60 έως 100 τόνους ημερησίως, με τις ανάλογες βέβαια διακυμάνσεις που επηρεάζονταν είτε από τα κοιτάσματα είτε από τις προοπτικές διάθεσης της παραγωγής είτε από οικονομικούς παράγοντες. Τα λιγνιτωρυχεία μετά το 1950, όταν η ανάπτυξη της χώρας έπαιρνε την ανιούσα, γνώρισαν τη μεγαλύτερη άνθιση και εργάζονταν κανονικά όλο το έτος και όλο το 24ωρο σε τρεις βάρδιες.


ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΧΟΣ - ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΓΙΟΒΑΝΗΣ, "ΤΑ ΛΙΓΝΙΤΩΡΥΧΕΙΑ ΤΟΥ ΝOMOY ΣΕΡΡΩΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟ 1950", ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β' ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, "ΟΙ ΣΕΡΡΕΣ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ", Α' ΤΟΜΟΣ , ΣΕΡΡΕΣ 2013, σελ.292

Newsletter

Σαν σήμερα...

1906 | 

Από Βουλγάρους κομιτατζήδες σκοτώθηκαν κοντά στη Γράτσιανη (Αγιοχώρι) οι: Αθανάσιος Μ. Κιουσής, Κωνσταντίνος Κιουσής (προύχοντες του Εγρί - Δερέ) και Νικόλαος Τσαρουχάς (έμπορος) επίσης από το Εγρί - Δερέ.

1908 | 

(Ημέρα του Αγίου Αντωνίου) Οι Σερραίοι αδιαφορώντας για τις πολιτικές επιπτώσεις πραγματοποίησαν παρέλαση μπροστά από το Ελληνικό Προξενείο της πόλης προκειμένου να υποβάλουν τις ευχές τους στον Πρόξενο Αντώνιο Σαχτούρη. Ιδιαίτερη αίσθηση προξένησε το θέαμα της επίσκεψης των μαθητριών του παρθεναγωγείου, που έχοντας επικεφαλής τον Σύλλογο των καθηγητών υπερήφανα διέσχιζαν τους δρόμους της πόλης κάτω από τα έκπληκτα μάτια των Αστυνομικών και των Τουρκικών αρχών.

1932 | 

Στην Πεντάπολη Σερρών εκλέχθηκε η «Μις Πεντάπολη 1932», Ευγενία Μάλαμα.

1935 | 

Στο «Πάνθεον» προβάλλονταν η ταινία «Κιγκ Κόγκ».

1938 | 

Στον κινηματογράφο «Πάνθεον» προβάλλονταν η ταινία «Παράδεισος γυναικών» με την Μάρθα Έγκερθ και την Ολίβια ντε Χάβιλαντ.

1947 | 

Η αθηναΪκή εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» έγραφε: «Σέρραι, 16 (ιδ. Τηλ.) - Τα συλλεγέντα εις την περιφέρειαν καπνά εφετεινής εσοδίας είναι αρίστης και εξαιρετικής ποιότητος, ελπίζεται δε να πωληθούν εις καλάς τιμάς, προς όφελος των παραγωγών. Αντιπρόσωποι των Καπνεμπορικών Εταιριών ευρίσκονται εις τους τόπους παραγωγής επιθεωρούντες τα καπνά και εκφράζοντες τον ενθουσιασμόν των διά την εφετεινήν εσοδίαν».

1965 | 

Στο Δημοτικό γήπεδο Σερρών διεξήχθη φιλικός ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ του Πανσερραϊκού και της βουλγαρικής ομάδας Λοκομοτίβ Γκόρνα Ραχωβίτσας. Νικητής αναδείχθηκε ο Πανσερραϊκός με σκορ 1-0. Με τον Πανσερραϊκό αγωνίστηκαν: οι Θ. Φραγκόπουλος, Τάκης Βλαχόπουλος, Πέτρος Στοϊμένος, Στέργιος Χατζηπανταζής, Πέτρος Κασάπης, Παναγιώτης Μπιτζίδης, Γιώργος Τσακίρης, Τάκης Ηλιάδης, Κώστας Ζαπάρας και Βαγγέλης Καλαποδάς.
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)

Τα πιο διαβασμένα

Τις τελευταίες 7 ημέρες