Πρωτοσέλιδο

Από «Το σπασμένο τζάμι» του Μιχάλη Τσαντήρη στο σπασμένο τζάμι του Αμίρ-Του Χρήστου Σαμαρά

Αύξηση μεγέθους γραμματων Μείωση μεγέθους γραμματων Επαναφορά μεγέθους γραμματωνprint

Το βιβλίο «το σπασμένο τζάμι» είναι μια συλλογή διηγημάτων που έγραψε ο Μιχάλης Τσαντήρης το 1965. Είναι έργο όπου ξεδιπλώνεται κξαι αποκαλύπτεται η εξαιρετική δράση του συγγραφέα αλλά και ο ανθρωπισμός, η αλληλεγγύη και τα αριστερά οράματα ηρώων του.

Το σπασμένο τζάμι του μικρού Αφγανού Αμιρ, είναι το έργο που επιτελέσαμε στον εαυτό μας, όλοι όσοι συντελέσαμε ή ανεχθήκαμε τις παρεμβάσεις και τα σχέδια των «μεγάλων» στις χώρες αυτές.

Οι φυσικοί αυτουργοί, νεοναζί και ρατσιστές , είναι το κατάντημα του ανθρώπινου είδους, αναπόφευκτη και μοιραία κατάληξη μιας αμόρφωτης και απαίδευτης κοινωνίας.

Ως δυο συμβάντα, «το σπασμένο τζάμι» του Τσαντήρη και το σπασμένο τζάμι του Αμίρ απέχουν χρονικά 52 χρόνια.

Στον αέναο όμως χρόνο, είναι ένα τσιγάρο δρόμος.

Στο διήγημα η ιστορία είναι απλή. Ο καθηγητής Νέστωρ Αδριανόπουλοςζεί στο σκοτεινό του σπίτι – γραφείο, αναμεσα σε παλιά έπιπλα, πίνακες, μοναξιά και σκόνη.

Δέχεται την επίσκεψη ενός φίλου. Μέσα σ’ εκείνο το περιβάλλον της ησυχίας, της μονοτονίας και της ακινησίας, ξάφνου, ένας θόρυβος, ένα βουητό ακούγεται από τη μεριά που είναι το παράθυρο.

Λέει ο καθηγητής :

-Βλέπεις  αυτό το μαύρο ζούζουλα, που προσπαθεί με βουητό να βγεί έξω απ’ το γυαλί  του παραθυριού;

Οι δύο άντρες στη συνέχεια παρακολουθούν την προσπάθεια του μικρού εντόμου, κάνοντας όμως έναν ενδιαφέροντα φιλοσοφημένο διάλογο.

-Πάει να ξεφύγει απ’ τη γή και να τα φτάσει (τ’ άστρα). Τα βλέπει , μα τον εμποδίζει το γυαλί, αυτό το διάφανο χάος, Δεν θα το κατορθώσει ποτέ.

-Πού ξέρεις; Μπορεί κάποτε ν’  ανοίξει το παράθυρο…

Η σταχτοθήκη έγινε κομήτης, το τζάμι κομματιάστηκε μ΄ένα θόρυβο πρωτάκουστο για το σκοτεινό σαλονάκι. Μπήκε αέρας ζωντανός, ξέφυγς το μαύρο ζούζουλο και πεταξε, ελεύθερο πιά, στον ήλιο.

Ο καθηγητής με μια κίνηση  αυθόρμητη, μα με τόλμη είχε δώσει  τη λύση, μονολογώντας : «Ποτέ δεν θα μπορούσε μόνο του».

Και το διήγημα τελειώνει : « Η κουρτίνα κουνήθηκε σε χαιρετισμό και οι σκόνες χαθήκανε μαζί του στις πολυθρόνες. Μόνο το σπασμένο τζάμι έχασκε ανοιχτό σαν την πληγή μιας ελπίδας».

Στην περίπτωση του μικρού Αμιρ, το τζάμι έσπασε απ’ έξω, από πέτρες που έρριξαν ο ρατσισμός και το μίσος κάποιων σκοτεινών ανθρώπων

Ο μικρός ήταν στο άλλο δωμάτιο κι έτσι γλύτωσε το κεφάλι του και ίσως τη ζωή του. Δεν ήταν όμως δυνατόν  να προφυλάξει και την ψυχή του. Αυτή μάτωσε σαν ένα μικρό κόκκινο τριανταφυλλάκι.

Τον Αμίρ τον πήραν μετά τα κανάλια, τα φώτα της δημοσιότητας, τον ξενάγησαν στο Μαξίμου, αλλά παρά τον υψηλό συμβολισμό (και χρήσιμο) που είχε η κίνηση αυτή, χιλιάδες ανήλικοι πρόσφυγες ζούν σε ανθρώπινες χωματερές, σε άθλιες συνθήκες.

Στο διήγημα του Μιχάλη Τσοντήρη η έξοδος του μικρού ζούζουλου απ’ το σπασμένο τζάμι έχει δυνατή έμπνευση και μήνυμα είναι το άλμα, το σάλτο προς την ελευθερία, είναι το σπάσιμο των δεσμών και η έξοδος.

Ο Μ. Τσαντήρης, συγγραφέας και διανοούμενος της αριστερής βάσης, με το ηθικό πλεονέκτημα του απλού ιδκολόγου που έδωσε, αλλά δεν πήρε τίποτα, που δεν πρόλαβε ούτε καν να επιπλήξει τους σφετεριστές των ιδεών του, συμπικνώνει τα πάντα με το λόγια του ήρωά του.

«εκτός αν…. άλλα χέρια σπάσουν το παράθυρο; Όσο γι΄ αυτό μείνε ήσυχος. Γεννιούνται οι Κοπέρνικοι κάθε τόσο»

Ο Αμίρ με την δημοσιότητα που πήρε το θέμα ίσως τελικά να πάει στον προορισμό τους που είναι η Γερμανία ή κάπου αλλού στην Ευρώπη.

Όμως είμαι σίγουρος, ότι δεν μπορεί να αποστρέψει το βλέμα του απ’ το σπασμένο τζάμι του δωματίου του. Κοιτάει επίμονα τον ουρανό έξω, και σαν το ζούζουλο  θέλει να πετάξει προς την ελευθερία κι ελευθερία γι’ αυτόν  είναι η πατρίδα του και το χωριό του αλλα μια πατρίδα χωρίς πόλεμο και θάνατο.

Θέλει να πετάξει στο χωριό του, στο σχολείο του να ξαναβρεί  τους φίλους και τους δασκάλους του, να τρέξει για ατελείωτο παιχνίδι  στις αλάνες, α πάει με τον παππού του στα μυστικά περάσματα και τα ατελείωτα φαράγγια του Αφγανιστάν.

Εκεί πίσω στο χωρίο, πίσω στο χρόνο της ειρήνης.

Το σπασμένο τζάμι του Τσαντήρη και του Αμιρ μιλάει για ελευθερία και ελπίδα.

Οτιδήποτε άλλο θα ΄ναι ψεύτικο και άλλο.

Φωτογραφίες:


Newsletter

Σαν σήμερα...

1895 | 

Ανέλαβε επικεφαλής του Προξενείου Σερρών ο Ιωάννης Στορνάρης Πρόξενος Α΄ τάξης. Παρέμεινε σ' αυτή τη θέση μέχρι τον Μάρτιο του 1905.

1923 | 

Στο θέατρο «Κρόνιον» δόθηκε από «Αθηναϊκό θίασο» που παρεπιδημούσε στην πόλη των Σερρών «Ευεργετική παράστασις υπέρ των ηθοποιών Χαλκιόπουλου, Λοράνδου και Παυλόπουλου» με το «ξεκαρδιστικόν κωμειδύλλιον» «Η Λύρα του Γερονικολά», εις πράξεις 3 με ωραία άσματα» και ηθοποιούς τους: Ι. Αυλωνίτη, Α. Λοράνδου, Κ. Παυλόπουλου, Λ. Λοράνδο, Ε. Παυλόπουλου, Μ. Αυλωνίτου, Α. Σταμούλη, Λ. Λουκά, Θ. Νικολαϊδη και Ν. Νικολαϊδη.

1929 | 

Στο Σιδηρόκαστρο ο «Άρης» και ο «Ηρακλής» Σερρών αναδείχθηκαν ισόπαλοι με 2-2 και η «Δόξα» Σιδηροκάστρου νίκησε τον «Ορφέα» Ηρακλείας με 3-0.

1929 | 

Άρχισαν οι αγώνες της 1ης Βαλκανιάδας, που έγιναν στην Αθήνα παρουσία 20.000 θεατών και τελούσαν υπό την υψηλή προστασία του Προέδρου της Δημοκρατίας Ναυάρχου Π. Κουντουριώτη. Στη διάρκεια της πρώτης κιόλας μέρας ο σερραίος αθλητής Θανάσης Μπεκιάρης κατέκτησε την πρώτη θέση στο δρόμο των 10.000 μ. κάτω από τα ζωηρά και παρατεταμένα χειροκροτήματα των φιλάθλων, προσφέροντας ένα πρώτο χρυσό μετάλλιο στην Ελλάδα και σημειώνοντας χρόνο 35:23.26. Ο θρίαμβος του Μπεκιάρη ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της τρίτης ημέρας των αγώνων, όπου στα 5.000 μ. τερμάτισε τελικά δεύτερος με ελάχιστο χρόνο διαφορά (16.28.6) από τον πρώτο, το Ρουμάνο Ι. Πάβελιουκ (16:25.0).

1940 | 

Ξεκίνησε η διήμερη 1η Ιππική έκθεση Σερρών την οποία διοργάνωσε ο νέος νομάρχης Κ. Μπόνης και στην οποία βραβεύθηκαν με 8.000 δρχ. οι καλύτεροι ίπποι, ημίονοι οι «γεννηθέντες εν Μακεδονία».

1941 | 

Η ανταρτική ομάδα «Αθανάσιος Διάκος» με αρχηγό τον Χαλκιδικιώτη έφεδρο ανθυπολοχαγό Χρήστο Μόσχο, αργότερα επιτελή της 10ης μεραρχίας και καπετάνιο της 6ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ, χτύπησε σε ενέδρα γερμανικό φορτηγό αυτοκίνητο επισκευών, στην οδό Σερρών - Θεσσαλονίκης σκοτώνοντας τρεις Γερμανούς.

1944 | 

Κυκλοφόρησε η εφημερίδα «Νίκη», «Όργανο του Εθνικού Απελευθερωτικού μετώπου Νομού Σερρών». Διευθυντής της ήταν ο «Έβρος», που ήταν ψευδώνυμο του Βαγγέλη Τσαμπάζη. Είχε σχήμα 34Χ50 εκατοστών και ήταν εβδομαδιαία, δισέλιδη, με τιμή φύλλου στην αρχή 5 και αργότερα 10 λέβα. Από τον αριθ. 26 (28.11.1944) αφαιρείται το όνομα «Έβρος» και από τον αριθ. 47 (11.3.1945) ως διευθυντής αναγράφεται ο Στέφανος Καρύδης. Ταυτόχρονα τα γραφεία της μεταφέρθηκαν στα γραφεία της Ν.Ε. του ΕΑΜ Σερρών. Η εφημερίδα τυπωνόταν στα τυπογραφεία του Γιάννη Σαμαρά. Από τον αριθ. 53 (3.4.1945) τιμόταν 20 δραχμές. Στον αριθ. 63 (19.5.1945) σημειώνεται ως τόπος των γραφείων της εφημερίδας η οδός Σμύρνης και από τα αμέσως επόμενα φύλλα τη διεύθυνση ανέλαβε ο Γιώργος Μαυρίδης, ενώ η εφημερίδα άλλαξε τον κεντρικό της υπότιτλο, αναγράφοντας πως ήταν «Όργανο συνασπισμού κομμάτων Ε.Α.Μ.». Από το Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1947, τη διεύθυνση ανέλαβε ο Γ. Εμμανουηλίδης. 1965: Διεξήχθη φιλικός αγώνας μεταξύ των ομάδων ΠΑΟΚ και Πανσερραϊκού στη Θεσσαλονίκη. Ο αγώνας δόθηκε σε ανταπόδοση προηγουμένου δοθέντος στις Σέρρες όπου οι δύο αντίπαλοι αναδείχθηκαν ισόπαλοι. Στο δεύτερο παιχνίδι ο ΠΑΟΚ «σάρωσε τον Πανσερραϊκό» με σκορ 5 - 0. 1996: Στις εκλογές οι οποίες διεξήχθησαν την ημέρα αυτή στο νομό Σερρών εκλέχθηκαν με το κόμμα του ΠΑΣΟΚ οι: Ηλιάδης Νίκος, Δαμιανίδης Αλέξανδρος, Ανθόπουλος Ιωάννης Με το κόμμα της Ν.Δ. οι: Χαϊτίδης Ευγένιος, Καραμανλής Αχιλλέας, Λεονταρίδης Θεόφιλος και με το κόμμα του Κ.Κ.Ε ο Παναγιώτου Σταύρος (Κ.Κ.Ε.).
Ιστορικό ημερολόγιο των Σερρών
Επιμέλεια: Σ. Π. Αραμπατζής
(δημοσιογράφος ΕΡΑ Σερρών)

Τα πιο διαβασμένα

Τις τελευταίες 7 ημέρες